Danh nhân Hà Tĩnh Trần Phú
Trần Phú (1904-1932): quê ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh, ông sinh ngày 1-5-1904 tại phủ Tuy An tỉnh Phú Yên nơi cha ông là Trần Văn Phổ làm giáo thụ. Lên 10 tuổi, Trần Phú đã mồ côi cả cha lẫn mẹ, phải sống trong những năm tháng gian khổ để học tập từ vỡ lòng đến trường Quốc học ở Quảng Trị và Huế. Năm 1922, sau khi đỗ đầu kỳ thi Thành Chung, Trần Phú được bổ về dạy trường tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh. Có dịp gần gũi với nhân dân lao động, trí thức yêu nước lại được đọc báo “ Người cùng khổ” của Nguyễn Ái Quốc, Trần Phú đã tham gia tích cực trong các tổ chức yêu nước như Hội Phục Việt rồi Hội Hưng Nam.
Năm 1926 Trần Phú là một trong những thành viên của Hội Hưng Nam sang Quảng Châu tìm gặp Nguyễn Ái Quốc, được dự lớp huấn luyện chính trị và gia nhập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Nhận thấy Trần Phú có ý thức giác ngộ sâu sắc nên sau đó ít lâu Nguyễn Ái Quốc kết nạp anh vào Cộng sản đoàn là một tổ chức nòng cốt của Hội thanh niên. Năm 1927 Trần Phú được sang học Đại học Phương Đông ở Mát xcơva, được tham dự đại hội quốc tế cộng sản lần thứ VI(1928). Sau khi tốt nghiệp Đại học phương Đông, ông qua Đức Bỉ, Pháp, Hồng Kông ròng rã 6 tháng trời mới về tới Tổ quốc, bấy giờ Đảng cộng sản Việt Nam đã ra đời. Được bầu vào Ban chấp hành lâm thời, Trần Phú soạn thảo Luận cương chính trị của Đảng. Tại Hội nghị lần thứ nhất Ban chấp hành Trung ương (10-1930) ông đã trình bày bản Luận cương chính trị, được hội nghị thảo luận nhất trí thông qua. Luận cương chính trị được đánh giá rất cao và đây là một cống hiến lớn lao của Trần Phú, vạch đường đi cho cách mạng Việt Nam, điều đó chứng tỏ lúc mới 26 tuổi ông đã có tầm nhìn xa rộng và đúng đắn của một nhà chính trị xuất sắc. Ở tuổi 26, Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng, sau đó ông vào Sài Gòn tiếp tục lãnh đạo cách mạng. Giữa lúc phong trào đang lên công việc đang bề bộn thì ông bị địch bắt, trong nhà tù bọn thực dân dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhưng không khuất phục được ông. Do chế độ nhà tù hà khắc bệnh tật lại càng trở nên trầm trọng Trần phú đã hy sinh vào tuổi 27(1931).
Tổng Bí Thư Trần Phú mất đi là một tổn thất rất lớn cho Đảng và cho cách mạng Việt Nam, để lại tấm gương sáng chói về lòng yêu nước, trung thành vô hạn với lý tưởng cách mạng chí khí kiên cường bất khuất, lạc quan tin tưởng vào thắng lợi cuối cùng. Sau này chủ tịch Hồ Chí Minh ghi nhận: “Đồng chí Trần Phú là một người con ưu tú của Đảng của nhân dân, đã oanh liệt hy sinh cho cách mạng”.

Hà Huy Tập
Hà Huy Tập (1906-1941): Sinh tại làng Kim Nặc tổng Thổ Ngoạ nay là xã Cẩm Hưng, huyện cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh một vùng quê giàu truyền thống cách mạng.
Khi nhỏ theo học chữ Hán được mấy năm, Hà Huy Tập chuyển sang học chữ Quốc ngữ, là người học giỏi nên đến năm 1923 ông đã tốt nghiệp Cao đẳng tiểu học tại Huế, được bổ nhiệm là giáo viên tiểu học tại Nha Trang sau đó đổi ra dạy trường tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh. Thời gian này ở Nghệ Tĩnh phong trào yêu nước rất sôi nổi lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân. Năm 1925 ông gia nhập Hội Phục Việt (sau là Hội Hưng Nam) là một người có học thức nên Hội giao trọng trách cho ông trách nhiệm làm đơn gửi đến toàn quyền Đông Dương đòi ân xá cho nhà yêu nước Phan Bội Châu. Nhân lúc phong trào yêu nước của quần chúng đang phát triển, Hội Hưng Nam chủ trương mở lớp dạy chữ Quốc Ngữ ban đêm cho thanh niên, công nhân trong thành phố, học viên đến học ngày càng đông, thấy vậy chính quyền thực dân lo sợ tìm đủ mọi cách kìm chế doạ dẫm để giải tán các lớp học. Trước tình hình đó Hà Huy Tập vẫn bình tĩnh dạy học, khi doạ dẫm không được chính quyền thực dân ra lệnh giải tán lớp học và Hà Huy Tập bị đổi đi lên dạy ở miền núi Quỳ Châu nhưng ông không chịu nên đã bị cách chức. Năm 1927 Hà Huy tập được Hội Hưng Nam phái vào Nam Kỳ hoạt động, tại đây ông đã móc nối với các tù chính trị lập ra kỳ bộ Hội Hưng Nam đặt nền móng đầu tiên cho Hội ở Nam Kỳ. Năm 1928 Hội Hưng Nam đổi tên thành Tân Việt cách mạng đảng, sau đó năm 1929 Tổng bộ đảng Tân Việt cử ông và Phan Đăng lưu sang