Lí Tự Trọng

       Lý Tự Trọng là một trong những người ĐVTNCSS đầu tiên của nước ta. Cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của anh tuy ngắn nhưng xứng đáng là tấm gương sáng cho thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam noi theo. Anh sinh ngày 20/10/1914 trong một gia đình gồm 7 anh chị em.
       Lý Tự Trọng có tên thật là Lê Hữu Trọng. Bố anh là cụ Lê Khoan (tức Lê Hữu Đạt) sống ở làng Việt Xuyên huyện Thạch Hà tỉnh Hà Tĩnh. Đây là một vùng quê quanh năm nghèo đói và không chịu nổi sự áp bức bóc lột, cụ Lê Khoan đã cùng một số bà con trong làng bỏ sang Thái Lan để kiếm kế sinh nhai. Với động cơ yêu nước, trong một lần đánh Đồn lính Pháp ở biên giới Thái - Lào cụ bị nhà cầm quyền Thái Lan bắt giam. Ra tù cụ đến trại Cày ở bản May, tỉnh Na Khom thuộc khu đông bắc Thái Lan và xây dựng gia đình với cụ bà là Lê Thị Sờm con một gia đình Việt Kiều cùng quê. Và cũng từ trong mái ấm gia đình này người con trai Lê Hữu Trọng đã ra đời. Lúc Lê Hữu Trọng ra đời bản May đang là nơi đón tiếp các thanh niên yêu nước Nghệ Tĩnh sang Thái Lan hoạt động cách mạng. Gia đinh của Trọng là một trong những cơ sở cách mạng Việt Nam ở Thái Lan, đây cũng là nơi nuôi dưỡng cán bộ và là trường Quốc Ngữ của Hội Việt Kiều. Ngay từ nhỏ Lý Tự Trọng đã tỏ ra là một người sớm hiểu biết, có khả năng học tốt các môn ngoại ngữ như tiếng Thái, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga. Trong những năm chung sống cùng gia đình, Lý Tự Trọng đã bao lần phát khóc khi được nghe cha mẹ cùng các chiến sỹ cách mạng kể về nỗi cực khổ mà người dân An Nam phải ghánh chịu, dưới chế độ cai trị của Thực dân Pháp, và anh cũng tỏ thái độ rất tự hào khi được biết truyền thống đấu tranh bất khuất chống kẻ thù xâm lược của dân tộc ta.
         Cuối năm 1926 khi Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng Chí Hội phái cán bộ sang xây dựng cơ sở Hội trong việt kiều Thái Lan. Lê Hữu Trọng là một trong 2 thiếu niên Na Khom được đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập, chưa đến tuổi 14 nhưng ở Trọng đã toát ra một vẻ tự tin, hiếm có, sang Quảng Châu Trọng được đồng chí Nguyễn ái Quốc đưa vào nhóm "Thiếu niên Tiền phong Việt Nam" một hình thức tổ chức thiếu niên cộng sản đầu tiên ở nước ta. Để thuận lợi cho việc hoạt động, dễ dàng bịt mắt kẻ thù, Lê Hữu Trọng được Chủ tịch Hồ Chí Minh đổi tên thành Lý Tự Trọng (cùng vói Lý Thuỵ - tên bí mật của đồng chí Nguyễn ái Quốc). Lý Tự Trọng và các thành viên trong nhóm "Thiếu niên Tiền phong Việt Nam" được Nguyễn ái Quốc tổ chức cho thấy nỗi nhục của mất nước, nỗi lầm than của người dân nô lệ. Vốn xuất thân trong một gia đình có truyền thống yêu nước, Lý Tự Trọng tiếp thu rất nhanh tư tưởng cách mạng của đồng chí Nguyễn ái Quốc, sau một thời gian học tập, hoạt động trong nhóm "Thiếu niên Tiền phong Việt Nam" Lý Tự Trọng được Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng Chí Hội gửi vào học ở trường Tôn Trung Sơn. Từ đây anh được đưa về làm liên lạc cho cơ quan Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng Chí Hoọi ở Quảng Châu.
          Lý Tự Trọng đã góp phần tích cực vào việc giao liên giữa Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng Chí Hội với các cán bộ cách mạng Việt Nam và Trung Quốc hoạt động ở Thành phố Quảng Châu và tỉnh Quảng Đông. Anh thường mang các thư từ, tài liệu của Tổng bộ từ Quảng Châu ra Cửu Long để gửi về nước.
         Giữa năm 1928 Chính phủ Quốc dân Đảng bị khủng bố, cơ quan Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội được dời ra Hương Cảng. Để tếp tục hoàn thành nhiệm vụ được giao Lý Tự Trọng xin vào làm công nhân khuân vác ở bến tàu.
         Sau Đại hội Đại biểu Toàn quốc của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tháng 5/1929 Lý Tự Trọng được đoàn thể cho về nước tham gia công tác vận động thanh niên để tiến tới thành lập Đoàn TNCS (Lý Tự Trọng là người đầu tiên được giao nhiệm vụ xây dựng Đoàn TNCS ở (Sài Gòn - Chợ Lớn). Bên cạnh việc vận động để thành lập Đoàn TNCS Lý Tự Trọng còn làm liên lạc cho xứ uỷ Nam Kỳ và Trung ương. Ngoài ra Lý Tự Trọng phải đảm nhận trách nhiệm giữ mối liên lạc giữa Đảng ta với một số nước anh em. Trong công tác liên lạc Lý Tự Trọng gặp nhiều khó khăn và nguy hiểm bởi bọn mật thám suốt ngày lùng sục, nhưng nhờ tài trí thông minh Lý Tự Trọng đã vượt qua được tất cả, đưa tài liệu đến nơi, đến chốn, đảm bảo an toàn tuyệt đối.
         Mặc dầu công việc của Đảng giao phó hết sức nặng nề nhưng hàng ngày anh vẫn dành cho mình một khoảng thời gian để đọc thêm sách, báo mở tầm hiểu biết. Anh làm việc không biết mệt mỏi và luôn tràn đầy tính lạc quan, một mực tin tưởng với lý tưởng cách mạng của mình.

Chớp thời cơ thuận lợi: Nhân dịp kỷ niệm lần thứ nhất cuộc khởi nghĩa Yên Bái của Việt Nam Quốc dân Đảng. Trung ương tổ chức một đợt tuyên truyền tố cáo tội ác giả man của thực dân Pháp thông qua đó để đề ra một số yêu sách như đời quyền sống, quyền tự do cho các chiến sỹ cách mạng đang bị giam cầm trong nhà lao. Ngày 8/2/1931 lợi dụng lúc nhân dân thành phố Sài Gòn đi xem bóng đá ở sân vận động Laraaynhie ra về những chiến sỹ cách mạng đã hoà vào dòng người tung truyền đơn và cờ búa liềm kêu gọi quần chúng giác ngộ cách mạng. Tại ngã tư đường Tarâynhi và đường Lơgăngđơlaliray các chiến sỹ cách mạng đã tổ chức một cuộc mít tinh chớp nhoáng, cờ đỏ búa liềm dương cao. Một chiến sỹ cách mạng đã đứng lên diễn thuyết, vạch rõ cho quần chúng hiểu được sự tàn bạo của chế độ thực dân, nổi cực khổ của người dân mất nước, và kêu gọi quần chúng hãy hăng hái đòi quyền lợi, hàng ngày tích cực tham gia phong trào yêu nước, đánh đổ thực dân. Cuộc mít tinh mỗi lúc một đông, một quãng đường dài bị tắc nghẽn, quần chúng nô nức ủng hộ các chiến sỹ cách mạng. Giữa lúc ấy tên thanh tra mật thám lơrăng và bọn cảnh sát đi cùng đã ập tới bắt người chiến sỹ đang diễn thuyết. Trong tình thế đó không có cách nào hơn Lý Tự Trọng đã phải dùng súng lục bắn liền 2 phát, tên thanh tra mật thám ngã gục trong vũng máu. Bị vây hãm ráo riết, không tháo được Lý Tự Trọng đã bị bắt, thực dân Pháp đã đưa anh về giam ở Bốt Catina (Sài Gòn
            Những ngày ở trong nhà tù Lý Tự Trọng đã bị tra tấn rất tàn bạo, bọn cai ngục của Thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn cực hình để tra tấn anh, chết đi sống lại mấy chục lần nhưng kẻ thù cũng không thể moi được ở anh một bí mật nào kể cả việc khai lấy súng ở đâu. Sau mỗi lần tra tấn bọn chúng chỉ thấy "Anh vặn vẹo và giật nẩy người lên mà đôi mắt vẫn toả ra một thứ hào quang rực lửa căm thù.
           Giam cầm tra tấn ở khám lớn Sài Gòn một thời gian không thu được kết quả gì, thực dân Pháp quyết định đưa Lý Tự Trọng ra xử án. Đây là lần đầu tiên chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương phải mở một phiên toà đại hình để xử một chiến sỹ Cộng sản Việt Nam chưa đến tuổi thành niên.
            Trong phiên toà này Lý Tự Trọng đã bị kết án tử hình, biết là cái chết đã kề dang tấc nhưng Lý Tự Trọng đã không hề tỏ ra run sợ. Anh đã chủ động biến cuộc xử án của đế quốc thành một diễn đàn của người chiến sỹ Cộng sản. Khi Luật sư bào chữa xin bọn thực dân "Mở lượng khoan hồng" vì Lý Tự Trọng chưa đến tuổi trưởng thành "Hành động chưa suy nghĩ" Lý Tự Trọng đã gạt phắt đi và dõng dạc nói: "Tôi hành động có suy nghĩ, tôi hiểu việc tôi làm, tôi làm vì mục đích cách mạng, chưa đến tuổi trưởng thành nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu con đường của Thanh niên là con đường Cách mạng". Khi bọn thực dân tuyên án đối với một người chưa đế tuổi thành niên, chúng hỏi anh có ăn năn gì không? KHông cần phải suy nghĩ nhiều anh trả lời: "Không có gì phải ăn năn".
          Với những câu nói trên là minh chứng hùng hồn để trả lời cho sự kiên cường bất khuất của Lý Tự Trọng trước kẻ thù.
         Cho đến khi chính sách khủng bố tàn bao của thực dan Pháp ở Đông Dương bị nhân dân Pháp phản đối kịch liệt, các Đại biểu Cộng sản trong Quốc hội nghiêm khắc lên án những tội ác mà thực dân Pháp đã gây ra. Một đoàn điều tra, đứng đầu là Ruynan - Bộ trưởng thuộc địa Chính phủ Pháp đã sang Việt Nam và đến trực tiếp gặp Lý Tự Trọng thở ra những giọng "Nhân đạo" sặc mùi thực dân.
         - Tuổi thanh niên ngông cuồng, nước Pháp sẵn sàng tha thứ cho anh. Đối với những người thông minh Chính phủ bao giờ cũng nâng đỡ chỉ cần anh thật thà hối lỗi. Nếu anh muốn anh có thể được sang Pháp học để trở về giúp nước, tha hồ quyền cao chức trọng, vợ đẹp con khôn, ăn sung mặc sướng".
         Đáp lại lời giả nhân giả nghĩa đó của Bộ trưởng thuộc địa Chính phủ Pháp, Lý Tự Trọng đã quát vào cái mặt nhơ bẩn của hắn: "Ta sinh ra không phải để ăn thứ cơm ấy."
         Những ngày bị nhốt trong xà lim án chém thiếu thốn đủ bề nhưng anh vẫn tìm mọi cách móc nối với các chiến sỹ cách mạng. Anh rất quan tâm đến thời cuộc và theo dõi tình hình hoạt động của Đảng và phong trào đấu tranh của quần chúng bên ngoài. Khi được biết phong trào đấu tranh của quần chúng mỗi ngày một sục sôi, đặc biệt trên quê hương anh đã có chính quyền Xô Viết anh quên hết mọi niềm đau của bản thân mình khuyên mọi người tù hãy kiên tâm chịu đựng một khi có thời cơ là vùng dậy đấu tranh. Sáng nào cũng vậy, mặc dù trên thân còn phải mang cùm nhưng Lý Tự Trọng vẫn cựa quậy uốn mình tập thể dục. Với một tâm hồn lạc quan cách mạng tuy sống trong xà lim án chém, anh vẫn luôn mang bên mình cuốn Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du và thỉnh thoảng lại ngâm Kiều vài câu.
         Để tránh dư luận và giữ thể hiện cho bọn chính quốc thực dân pháp đã không đưa ra xử án công khai. Ngày 2/1/1932 thực dân Pháp mang máy chém đến dựng ngay ở khám lớn Sài Gòn với ý định giết Lý Tự Trọng trong không khí yên lặng "không ngờ khi mở cửa xà lim giải Lý Tự Trọng ra máy chém, anh đã dựng lên một làn sóng đấu tranh mạnh mẽ ngay trong nhà lao bằng những lời hô dõng dạc "đả đảo đế quốc Pháp", "Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm","Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm", "Liên bang Xô Viết muôn năm".
         Tiếng hô của Lý Tự Trọng như ngòi thuốc nổ kích động tinh thần đấu tranh của anh em chiến sỹ trong nhà lao, nhân dân các khu phố xung quanh đó cũng đổ ra đường và hướng về Khám lớn Sài Gòn phản đối kịch liệt tội ác man rợ của kẻ thù. Không thể dập tắt được ngọn lửa cách mạng đang sục sôi, thực dân Pháp phải nhượng bộ và đưa Lý Tự Trọng trở vào xà lim.
         Trong không khí đấu tranh quyết liệt của anh chị em tù chính trị trong Khám Lớn Sài Gòn, nhằm làm tăng thêm sức mạnh, lòng căm thù cho những người chiến sỹ cách mạng Lý Tự Trọng đã hiên ngang bước lên máy chém. Cái chết đã kề ngang nhưng miệng anh vẫn hát vang bài Quốc tế ca:
        "Hỡi ai nô lệ trên đời
Hỡi ai cực khổ đồng thời đứng lên..."

         Lý Tự Trọng đã ra đi vĩnh viễn nhưng hình ảnh của anh sẽ còn sống mãi với thế hệ trẻ Việt Nam bằng những khí phách hiên ngang và lòng trung thành với cách mạng. Anh xứng đáng là tấm gương sáng cho thế hệ Thanh thiếu niên Việt nam noi theo./.